Publicada

O Merdeiro, el personaje que pone cara al Entroido vigués, cumple 20 años: No de existencia, pero sí desde que fuera recuperado gracias a un grupo de personas vinculadas a la Asociación Etnográfica A Merdeira. Esta entidad nació fruto de la consonancia entre la Asociación de Veciños do Casco Vello de Vigo y A Revolta. Los artífices de la recuperación de O Merdeiro tiraron de un hilo etnográfico que un día comenzó a tejer Xerardo Santomé.

Pero, a lo largo de estos 20 años de historia, O Merdeiro no lo tuvo fácil en Vigo. Llegó como un auténtico forastero, aun siendo más vigués que O Berbés -en este caso, literalmente-. "A cidadanía non se lembraba del, entón, que de repente apareceran tres ou catro persoas polo Casco Vello , vestidas de xeito 'raro', enmascaradas, con varas, e facendo valer a súa presenza... Foi difícil, os primeiros anos foron moi duros", recuerda Xoán Pinto, miembro de la Asociación Etnográfica A Merdeira. "Moita xente nos enfrentaba porque non entendía que faciamos. Cos anos xa nos empezaron a aceptar", añade.

Precisamente, una de las acciones clave fue la divulgación de la figura en los centros escolares. De esta manera, O Merdeiro consiguió introducirse en los hogares vigueses. "Fixemos unhas unidades didácticas e material escolar para achegarnos aos colexios. Antes de facer acto de presencia xa enviamos o anterior e así, unha vez estamos nos coles, pois xa nos coñecen", remarca Xoán. "A nosa victoria foi grazas aos nenos vigueses. De aí comezaron as campañas publicitarias. Empresas quixeron facer unha marca de país e vencellarse ao territorio, como fixo Aceites Abril ou Vitrasa", añade.

Actualmente hay unos 48 Merdeiros, pero la cantera viene fuerte. De esto se encargan en la asociación, principalmente, con iniciativas como A Merdeirada Cativa.

Un grupo de Merdeiros. Asociación A Merdeira

Reconciliación con el Concello de Vigo

Dejando atrás alguna que otra diferencia "do pasado", parece que, por fin, O Merdeiro también ha sido aceptado en el Concello de Vigo que, de nuevo y tras muchos años, lo ha incluido en su programación de Entroido. "Non houbo moita sintonía ata o de agora, pero parece que xa nos abriron as portas e agardamos que non se nos volvan a pechar. Nós queremos ao Concello e o Concello nos quere a nós. Está ben así", subraya Xoán.

De esta manera, un año, más el Entroido de Vigo, más tradicional, convivirá con el Carnaval de Vigo, más centrado en los desfiles y las fiestas.

Merdeiros de Vigo. Foto: Consorcio Cascovello de Vigo

O Merdeiro, abierto a todos los vigueses y viguesas

De entre el medio centenar de Merdeiros que, actualmente, existen, muchos son del Casco Vello pero otros tantos son de otros barrios de Vigo. Xoán recuerda que es una tradición abierta a todo el mundo, eso sí, siempre que sea respetada, y esto pasa por entenderla y, sobre todo, por comprender que la indumentaria debe ajustarse a la norma. "Temos as portas abertas a todo o mundo", insiste Xoán. "O que adoitamos facer coas personas interesadas é prestarlles a roupa, que coñezan un pouco 'a vida merdeira' para que, posteriormente e, cos anos, se vaian facendo o traxe. Todo o conxunto ten un custo de uns 900 euros", añade.

Cuando Xoán se enfunda su traje de Merdeiro siente que su personalidad cambia: "De repente pos unha máscara, xa non eres ti, o corazón acelérase, e sabes que estás representando a un persoeiro do Entroido vigués e tes que adaptarte a el", relata el integrante de la Asociación O Merdeiro. "É o momento de vacilar á burguesía viguesa", añade entre risas.

Otro de los anhelos de O Merdeiro es que los vigueses sean más participativos y no meros espectadores de un desfile. "Antes había un ambientazo brutal na Porta de Sol con todo o mundo disfrazado, pero iso foise perdendo. Ogallá volver ao de antes", concluye.

Dos Merdeiros, personajes del Entroido de Vigo. Cedida.